Clair de Lune

Mấy tháng nay tôi mê đắm nhạc của Dmitri Shostakovich, nên tôi muốn viết một bài về ông. Nhưng trước khi viết về ông và bản Waltz: No. 2 – tác phẩm tôi yêu thích nhất, có lẽ tôi nên viết về Eyes Wide Shut trước.

Đúng rồi, chính là Eyes Wide Shut (1999) của Stanley Kubrick. Tại sao Shostakovich và Kubrick lại liên quan đến nhau? Vì Waltz: No. 2 chính là giai điệu trong đoạn mở đầu của phim. Khi mới xem, tôi không hề biết điều này vì lúc đó chưa biết đến Shostakovich. Đến lúc nghe Waltz: No. 2, tôi cảm thấy nó thật quen thuộc. Vì tôi đã xem Eyes Wide Shut tận 2 lần! Vậy mà bây giờ mới nhận ra. Bạn có thể xem đoạn Intro của phim ở đây.

Waltz No. 2 hay Second Waltz là phần 7 trong Tổ khúc cho Dàn nhạc Đa dạng (Suite for Variety Orchestra) gồm 8 chương. Tổ khúc này thường bị nhầm với Tổ khúc cho Dàn nhạc Jazz số 2 (Suite for Jazz Orchestra No. 2) – một tác phẩm khác gồm 3 chương đã bị thất lạc trong chiến tranh Thế giới thứ 2. Người ta vẫn chưa biết rõ Shostakovic viết Waltz No. 2 khi nào, nhưng các nhà nghiên cứu âm nhạc đoán rằng ông đã viết nó vào khoảng đầu những năm 1950. Và mãi đến năm 1988 tác phẩm mới được London Symphony Orchestra trình diễn lần đầu tiên.

Jocelyn Pook là người viết original soundtrack cho Eyes Wide Shut. Tuy nhiên, giống như các phim khác của Kubrick, phần nhạc cổ điển trong phim lại được chú ý nhiều hơn vì ông rất mê dòng nhạc này. Đoạn mở đầu của 2001: A Space Odyssey (1968) được lồng ghép cùng Also sprach Zarathustra của Richard Strauss – một trong những Intro đáng nhớ nhất trong lịch sử điện ảnh. Ngoài ra còn có The Blue Danube của Johann Strauss II trong cảnh chiếc tàu vũ trụ sắp hạ cánh xuống Trái Đất. Còn trong A Clockwork Orange là Bản giao hưởng số 9 của Beethoven.

Với Eyes Wide Shut – một tác phẩm điện ảnh vừa gợi cảm, bí ẩn, u tối nhưng cũng lãng mạn một cách lạ thường, Waltz No. 2 của Shostakovich là bản nhạc chính để định hình toàn bộ mood & tone. Cả bộ phim như một điệu valse dài thật dài của Bill và Alice. Nhưng thay vì được trình diễn trong phòng khiêu vũ, điệu valse đó là những cuộc đối thoại phơi bày những góc tối trong hôn nhân, bốc trần những nỗi bất an, khao khát, mộng tưởng về tình dục của cả vợ chồng, là những khám phá của Bill về sự thật đen tối trong đời sống thượng lưu ở New York, là những lần Bill suýt ngã vào người đàn bà khác. Tuy vậy khi phim gần đến hồi kết, cả hai vẫn ở lại với nhau để hoàn thành điệu valse đó.

Tất cả những gì diễn ra trong Eyes Wide Shut như một giấc mơ. Và Waltz No. 2 khiến giấc mơ này trở nên mộng ảo và kỳ bí đúng với những gì mà Stanley Kubrick muốn truyền tải. Và đẹp mê hồn như Nicole Kidman nữa. Chỉ tiếc rằng đây là bộ phim cuối cùng của ông. Nên cuộc song hành giữa kiệt tác âm nhạc và những thước phim mãn nhãn của Kubrick đã phải dừng lại ở Waltz No. 2 và Eyes Wide Shut.